เล่าเรื่องจิตรกรรมฉากบังเพลิง อีกผลงานสุดประทับใจที่ตั้งใจสร้างถวายในหลวง รัชกาลที่ 9 โดยอาจารย์เกียรติศักดิ์ สุวรรณพงศ์ ,อาจารย์มณเฑียร ชูเสือหึง, และอาจารย์ลาภ อำไพรัตน์

เล่าเรื่องจิตรกรรมฉากบังเพลิง อีกผลงานสุดประทับใจที่ตั้งใจสร้างถวายในหลวง รัชกาลที่ 9 โดยอาจารย์เกียรติศักดิ์ สุวรรณพงศ์ ,อาจารย์มณเฑียร ชูเสือหึง, และอาจารย์ลาภ อำไพรัตน์

ถ้าพระเมรุมาศคือสถาปัตยกรรมที่จะประกาศพระอิสริยยศอันยิ่งใหญ่ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ฉากบังเพลิงซึ่งติดตั้งอยู่รอบพระเมรุมาศทั้งสี่ทิศ เพื่อใช้สำหรับกันลมและควบคุมเพลิง ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพก็คือสิ่งที่จะประกาศความวิจิตรในนามจิตรกรรมของประเทศไทยว่าหมดจด งดงามเพียงใดเช่นเดียวกัน

ความงดงามของฉากบังเพลิงทั้งด้านหน้าและด้านหลังที่ศิลปินช่างต่างร่วมใจทำงานถวาย ในหลวงรัชกาลที่ 9

เพื่อให้ผลงานชิ้นนี้สมพระเกียรติที่สุด ทุกคนจึงทุ่มเทแรงกาย แรงใจอย่างเต็มที่เพื่อตอบแทนพระมหากรุณาธิคุณที่ในหลวง รัชกาลที่ 9 ทรงมีให้กับประชาชนมาตลอดระยะเวลา 70 ปี  ครั้งนี้ OK! มีโอกาสคุยกับ 3 บุคลากรสำคัญจากสำนักช่างสิบหมู่ อาจารย์มณเฑียร ชูเสือหึง จิตรกรเชี่ยวชาญ, อาจารย์เกียรติศักดิ์ สุวรรณพงศ์ จิตรกรชำนาญพิเศษ และอาจารย์ลาภ อำไพรัตน์ ข้าราชการประจำกลุ่มจิตรกรรม ถึงผลงานที่เป็นที่สุดในชีวิตของพวกเขา

ฉากด้านหน้าส่วนบน ได้นำคติความเชื่อแต่โบราณว่าพระมหากษัตริย์ไทยเปรียบเสมือนพระนารายณ์อวตารมาจากสรวงสวรรค์มาเป็นแนวคิดหลักในการเขียนภาพ

อาจารย์ทั้ง 3 ท่านเล่าให้ฟังว่า ฉากบังเพลิงทั้ง 4 ทิศ มีความสูง 4.40 เมตร กว้าง 5.35 เมตร ส่วนภาพจิตรกรรมบนฉากที่อยู่ภายในกรอบไม้นั้น แบ่งส่วนสำคัญออกเป็น 3 ส่วน ได้แก่ ฉากด้านหน้าส่วนบน ส่วนล่าง และฉากด้านหลัง สำหรับฉากด้านหน้าส่วนบน ได้นำคติความเชื่อแต่โบราณว่าพระมหากษัตริย์ไทยเปรียบเสมือนพระนารายณ์อวตารมาจากสรวงสวรรค์มาเป็นแนวคิดหลักในการเขียนภาพ โดยได้นำเรื่อง พระนารายณ์อวตาร ฉบับพระราชนิพนธ์ รัชกาลที่ 6 มาเป็นต้นแบบในการเล่าเรื่อง ฉากบังเพลิงทั้ง 4 ด้าน จึงมีภาพของพระนารายณ์ คู่ละ 2 ปาง  รวม 8 ปาง จาก 10 ปาง มาสถิตอยู่ โดยแต่ละทิศ แบ่งออกเป็นหมวด ดิน น้ำ ลม ไฟ ให้สอดคล้องกับพระราชกรณียกิจตลอดรัชกาลของในหลวง รัชกาลที่ 9 ได้แก่  หมวดน้ำ ที่อยู่ทางทิศเหนือ ได้อัญเชิญภาพมัสยาอวตาร อวตารเป็นปลากรายทอง และกูรมาวตาร อวตารเป็นเต่า, หมวดดิน ที่อยู่ทางทิศตะวันออก ได้อัญเชิญภาพวราหาวตาร อวตารเป็นหมูป่า และนรสิงหาวตาร อวตารเป็นนรสิงห์,  หมวดไฟ ที่อยู่ทางทิศใต้ ได้อันเชิญภาพปรศุรามาวตาร อวตารเป็นพราหมณ์ และรามาวตาร อวตารเป็นพระรามในรามเกียรติ์ สุดท้ายคือหมวดลม ที่อยู่ทางทิศตะวันตก ได้อัญเชิญภาพกฤษณาวตาร อวตารเป็นพระกฤษณะ และกัลกยาวตาล อวตารเป็นมนุษย์ขี่ม้าขาว นอกจากนี้ด้านข้างของพระนารายณ์ทั้ง 8 ปางยังขนาบไปด้วยภาพเหล่าเทวดา นางฟ้า ที่เสมือนมารับพระนารายณ์กลับไปยังสรวงสวรรค์อีกด้วย

สำหรับภาพด้านล่างของฉากบังเพลิงส่วนหน้าจะเล่าถึงโครงการในพระราชดำริของในหลวง รัชกาลที่ 9 ที่เลือกมา 24 โครงการ จาก 4,685 โครงการ และนำมาจัดให้เข้ากับหมวด ดิน น้ำลม ไฟ  หมวดดิน อาทิ โครงการ หุบกะพง-ดอนห้วยขุน ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทอง หมวดน้ำ อาทิ โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนังอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ฝนหลวง,  กังหันชัยพัฒนา หมวดลม อาทิ โครงการชั่งหัวมันตามพระราชดำริ,โครงการสถานีพัฒนาการเกษตรที่สูงตามพระราชดำริ, หมวดไฟ อาทิ สบู่ดำที่ใชสกัดน้ำมัน , โรงงานผลติ ไบโอดีเซล, พลังงานเซลล์แสงอาทิตย์ เป็นต้น

ภาพด้านล่างของฉากบังเพลิงส่วนหน้าเล่าถึงโครงการในพระราชดำริของในหลวง รัชกาลที่ 9 ที่เลือกมา 24 โครงการ จาก 4,685 โครงการ และนำมาจัดให้เข้ากับหมวด ดิน น้ำลม ไฟ

สำหรับภาพด้านหลังฉากบังเพลิง เป็นการสื่อถึงสรวงสวรรค์ นอกจากอัญเชิญ พระปรมาภิไธยย่อ ภปร. มาไว้เป็นจุดเด่นกึ่งกลางฉาก ล้อมรอบด้วยลายเมฆและดอกไม้สวรรค์ นอกจากนี้ยังมีการแทรกรายละเอียดที่เกี่ยวเนื่องกับโครงการในพระราชดำริต่างๆ อาทิ ปลานิล , ต้นข้าว, หญ้าแฝก, หยดน้ำจากฟ้าซึ่งหมายถึงฝนหลวง เป็นต้น

ด้านหลังฉากบังเพลิง เป็นการสื่อถึงสรวงสวรรค์ และยังมีการเล่าเรื่องที่บ่งบอกถึงในหลวงรัชกาลที่ 9 เช่น มีการอัญเชิญ พระปรมาภิไธยย่อ ภปร. มาไว้เป็นจุดเด่นกึ่งกลางฉาก

ในการเขียนจิตรกรรมฉากบังเพลิงครั้งนี้ นับเป็นจิตรกรรมไทยร่วมสมัย ที่นำรูปแบบงานจิตรกรรมไทยในสมัยรัชกาลที่ 9 ซึ่งเป็นงานศิลป์ตามแนวพระราชดำริที่เคยพระราชทานไว้สำหรับการเขียนภาพในพระพุทธรัตนสถาน ภายในพระบรมมหาราชวัง มาเป็นหลักในการเขียนครั้งนี้  “จิตรกรรมฉากบังเพลิงนี้มีลักษณะเด่น คือการนำคติวิธีการเขียนภาพแบบโบราณ เช่น การตัดเส้นรอบนอก และการจัดวางองค์ประกอบแบบมุมสูง มาผสมผสานกับรูปแบบสมัยใหม่ตามหลักวิชาการศิลปะตะวันตก มีระยะ มีมิติ มีน้ำหนักใกล้-ไกล รูปร่างคนมีสัดส่วนโครงสร้างที่ถูกต้องตามธรรมชาติ มีกล้ามเนื้อมีสัดส่วนตามกายวิภาคของมนุษย์จริง แต่เรามาตัดเส้นแบบไทย” อาจารย์มณเฑียรกล่าว

อาจารย์มณเฑียร ชูเสือหึง จิตรกรเชี่ยวชาญ

การทำงานครั้งนี้ มีอาสาสมัครขอเข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการทำงานหลายต่อหลายคน และมาช่วยอย่างไม่หวังผลอะไรตอบแทน “ห้องเล็กๆ ห้องนี้มีจิตอาสามาช่วยเยอะมากครับ ซึ่งแต่ละคนไม่รู้จักกันเลย แต่ทุกคนล้วนมีจุดประสงค์เดียวกัน คือตั้งใจทำงานถวายในหลวง รัชกาลที่ 9  ซึ่งแต่ละคนอาจจะมีบุคลิกอุปนิสัยแตกต่างกัน แต่เมื่อทุกคนต่างมีเป้าหมายเดียวกันเลยจูนกันง่าย แล้วก็ความสามัคคีร่วมแรงร่วมใจนั้นเป็นหนึ่งอยู่แล้ว ทำให้ทุกอย่างราบรื่น ถึงแม้ภาพรวมจะมีความขัดแย้งกันบ้าง มีการโต้เถียงกันบ้าง มีการไม่ลงรอยไม่ลงตัวกันบ้าง แต่ทุกอย่างก็เพื่อความสมบูรณ์แบบของงาน แล้วพอสุดท้ายเรามามองเป้าหมายว่าทำเพื่อใคร ทุกคนก็ร่วมใจเป็นหนึ่งเดียวกัน” อาจารย์ลาภ เล่าถึงบรรยากาศการทำงานที่แสนประทับใจ

อาจารย์ลาภ อำไพรัตน์ ข้าราชการประจำกลุ่มจิตรกรรม

และเพื่อให้ทุกคนที่ตั้งใจทำงานชิ้นมีส่วนร่วมอย่างเท่าเทียมกัน อีกทั้งมีความชัดเจนในเรื่องเอกลักษณ์ของงาน  ช่างทุกคนจึงได้รับงานที่ตัวเองถนัด มากกว่าจะรับผิดชอบฉากบังเพลิงเพียงด้านใดด้านหนึ่ง “ถ้าให้ช่างทุกคนทำคนละชิ้น ทุกคนก็จะมีสไตล์ มีความเป็นเอกลักษณ์ของตัวเอง เราจึงใช้วิธีการในการแบ่งหน้าที่ให้ช่างแต่ละคนรับผิดชอบในงานที่ตัวเองถนัด กลุ่มคนที่ถนัดลงสีบรรยากาศก็จะดูภาพรวมทุกภาพ นอกจากนี้ก็มีกลุ่มคนที่เขียนภาพต้นมณฑาสวรรค์ ประมาณ 4-5 คน เขียนภาพใบบัวและดอกบัว มีอย่างละ 2 คน เขียนภาพนก 1 คน เขียนภาพพญานาค 1 คน เพราะผมอยากให้ภาพรวมออกมาแล้วเหมือนคนเดียวเขียน และจะเท่ากับว่าทุกคนมีส่วนที่จะได้เขียนทุกภาพ เพื่อร่วมกันเทิดพระเกียรติพระองค์ครับ” อาจารย์เกียรติศักดิ์กล่าวปิดท้าย

อาจารย์เกียรติศักดิ์ สุวรรณพงศ์ จิตรกรชำนาญพิเศษ

 

บรรยากาศแสนอบอุ่นในห้องของการวาดฉากบังเพลิงซึ่งเต็มไปด้วยพลังบวกและความร่วมแรงร่วมใจที่จะสร้างงานชิ้นนี้ให้สำร็จ

✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦✦
ติดตามนิตยสาร OK! Magazine Thailand ได้ที่นี่
♥ Website : www.okmagazine-thai.com
♥ Instagram : www.instagram.com/okmagazinethailand
♥ Facebook : www.facebook.com/okmagthailand
♥ Twitter : twitter.com/okthailand

 

Comments

comments

okadmin

นิตยสาร OK! เป็นนิตยสารรายแรกและเพียงรายเดียวที่อัพเดตข่าวคราวของเหล่าดาราทั้งในและต่างประเทศได้อย่างเจาะลึกทุกซอกทุกมุม รวมทั้งเรื่องส่วนตัวของเหล่าศิลปินและดาราสุดเอ็กซ์คลูซีฟ

RELATED ARTICLES

ความทุ่มเทของ อาจารย์ณัฐพงค์ ปิยมาภรณ์ ผู้ออกแบบผอบทองคำ และถ้ำศิลาอ่อน

ความทุ่มเทของ อาจารย์ณัฐพงค์ ปิยมาภรณ์ ผู้ออกแบบผอบทองคำ และถ้ำศิลาอ่อน

หลังจากเสร็จสิ้นพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช จะมีการอัญเชิญพระบรมราชสรีรางคารมาประดิษฐานที่วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร ภายในพระอุโบสถใต้ฐานพระพุทธชินสีห์  และวัดราชบพิตรสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร [...]

READ MORE
น่าดูมาก! ทรูวิชั่นส์เชิญชมสารคดีเทิดพระเกียรติในหลวงรัชกาลที่ 9 และสารคดีเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ

น่าดูมาก! ทรูวิชั่นส์เชิญชมสารคดีเทิดพระเกียรติในหลวงรัชกาลที่ 9 และสารคดีเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ

ทรูวิชั่นส์ขอเชิญชมสารคดีเทิดพระเกียรติเพื่อน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช “King Bhumibol of [...]

READ MORE